Czy Twoje konto oszczędnościowe po cichu powoduje, że tracisz pieniądze?

Przechowywanie pieniędzy w banku chroni je przed wahaniami rynkowymi, ale inflacja może zmniejszyć siłę nabywczą tych oszczędności. Ile pieniędzy warto trzymać w gotówce, a kiedy bardziej opłaca się zainwestować?

Pieniądze zgromadzone na koncie oszczędnościowym mogą stracić na sile nabywczej, nawet jeśli saldo nadal rośnie. Dzieje się tak, gdy inflacja powoduje wzrost cen towarów i usług szybciej niż bank wypłaca odsetki, przez co oszczędzający mają na kontach więcej pieniędzy, ale mniejszą siłę nabywczą.

Dla każdego, kto gromadzi fundusz awaryjny lub odkłada pieniądze na większy zakup, konto oszczędnościowe pozostaje kluczowym elementem zarządzania finansami. Jednak przechowywanie wszystkich dostępnych oszczędności w gotówce, zwłaszcza przez kilka lat, może okazać się kosztowne.

Ochrona środków przed krótkoterminowymi stratami i zapewnienie, by zachowały swoją wartość w perspektywie długoterminowej, to dwie różne kwestie, do których należy podchodzić w odmienny sposób.

Jak inflacja wpływa na Twoje oszczędności

Inflacja stopniowo obniża wartość pieniądza, przez co łatwo przeoczyć tę stratę. W przeciwieństwie do spadków na giełdzie nie pojawia się ona jako ujemna kwota na wyciągu bankowym.

Załóżmy, że saldo konta oszczędnościowego wynosi 20’000 CHF, a roczne oprocentowanie wynosi 1%, przy inflacji na poziomie 3%. Po upływie roku na koncie znajdowałoby się 20’200 CHF przed opodatkowaniem, ale towary i usługi, które wcześniej kosztowały 20’000 CHF, kosztowałyby teraz 20’600 CHF.

Oszczędzający zarobił 200 CHF odsetek, podczas gdy koszt zakupu tych samych rzeczy wzrósł o 600 CHF.

W dłuższej perspektywie różnica ta staje się bardziej zauważalna. Gdyby inflacja utrzymywała się na poziomie 3% rocznie, rzecz kosztująca dziś 20’000 CHF kosztowałaby za 10 lat około 26’878 CHF. Konto oprocentowane na 1% rocznie wzrosłoby w tym samym okresie do około 22’092 CHF, zakładając, że odsetki byłyby pozostawiane na koncie i kapitalizowane.

Są to raczej przykłady niż prognozy. Stopy inflacji i stopy oszczędności zmieniają się z upływem czasu, czasami nawet znacznie, a oprocentowanie danego konta również może ulec zmianie.

Liczy się to, jak te dwa wskaźniki wypadają w porównaniu. Konto oszczędnościowe chroni siłę nabywczą tylko wtedy, gdy jego zysk po opodatkowaniu nadąża za inflacją.

Dlaczego warto nadal trzymać gotówkę

Środki pieniężne spełniają funkcję, której inwestycje nie zawsze są w stanie zapewnić. Pozwalają one ludziom pokrywać nieprzewidziane wydatki, opłacać rachunki i dokonywać zaplanowanych zakupów bez konieczności sprzedaży inwestycji w nieodpowiednim momencie.

Fundusz awaryjny powinien zatem pozostawać łatwo dostępny, najlepiej na koncie, które zapewnia konkurencyjne oprocentowanie bez ograniczeń dotyczących wypłat.

Doradcy finansowi często zalecają posiadanie wystarczającej ilości gotówki, aby pokryć koszty niezbędnych wydatków na utrzymanie przez okres od trzech do sześciu miesięcy, choć właściwa kwota zależy od stabilności zatrudnienia, obowiązków rodzinnych i innych źródeł dochodów.

Osoba prowadząca własną działalność gospodarczą, której dochody są nieregularne, może potrzebować większej rezerwy finansowej niż osoba otrzymująca stałą pensję. Właściciele domów, którzy muszą liczyć się z ewentualnymi naprawami, lub osoby utrzymujące krewnych, również mogą woleć mieć do dyspozycji większą kwotę pieniędzy.

Środki przeznaczone na zaliczkę na nieruchomość, remont lub inne wydatki w ciągu najbliższego roku lub dwóch należy zazwyczaj lokować w mniej ryzykowne formy oszczędzania, a nie w inwestycje, których wartość mogłaby spaść na krótko przed momentem, gdy pieniądze będą potrzebne.

Konta oszczędnościowe zapewniają również zabezpieczenia, których produkty inwestycyjne niekoniecznie oferują. W Unii Europejskiej kwalifikujące się depozyty bankowe są zazwyczaj chronione do kwoty 100 000 EUR na deponenta w jednym banku w ramach krajowych systemów gwarancji depozytów. Szwajcaria posiada odrębny system, w ramach którego kwalifikujące się depozyty są zazwyczaj chronione do kwoty 100 000 CHF na klienta w jednym banku.

Przed wpłaceniem dużych kwot należy zawsze sprawdzić zasady, warunki kwalifikacyjne oraz zasady postępowania dotyczące poszczególnych rachunków.

Kiedy warto rozważyć inwestycję

Pieniądze, które nie będą potrzebne przez kilka lat, mogą potencjalnie przynieść wyższe zyski dzięki inwestycjom, choć zyski te wiążą się z ryzykiem.

Zdywersyfikowany portfel inwestycyjny może obejmować akcje, obligacje oraz fundusze, które inwestują w aktywa różnych spółek, branż i rynków. W przeciwieństwie do środków zgromadzonych na koncie oszczędnościowym jego wartość może wzrastać i spadać, czasami nawet gwałtownie.

Inwestorzy mają możliwość czerpania korzyści ze wzrostu gospodarczego oraz uzyskiwania dochodów z inwestycji w miarę upływu czasu. Ponowne inwestowanie tych dochodów może również przyczynić się do pomnażania ich środków dzięki efektowi procentu składanego.

Fundusze notowane na giełdzie (ETF) stanowią jeden ze sposobów inwestowania w szeroki wachlarz aktywów bez konieczności kupowania poszczególnych akcji lub obligacji. Niektóre z nich odzwierciedlają główne indeksy giełdowe, podczas gdy inne inwestują w obligacje lub konkretne sektory.

ETF nie jest jednak z założenia inwestycją niskiego ryzyka. Jego wyniki i ryzyko zależą od posiadanych aktywów, kosztów oraz, w stosownych przypadkach, ekspozycji na różne waluty.

Osoba oszczędzająca na emeryturę za 25 lat może być w stanie poradzić sobie z przejściowymi spadkami na rynku, które byłyby nie do przyjęcia w przypadku środków przeznaczonych na zakup domu przyszłego lata.

Decyzje inwestycyjne powinny opierać się przede wszystkim na tym, na co przeznaczone są pieniądze i kiedy będą potrzebne, a nie na poszukiwaniu konkretnego produktu.

Warto przyjrzeć się bliżej tej stopie procentowej

Wielu oszczędzających nadal korzysta z konta, które otworzyli wiele lat temu, nie sprawdzając, czy oprocentowanie tego konta jest nadal konkurencyjne.

Banki oferują różne oprocentowanie rachunków bieżących, lokat z łatwym dostępem do środków oraz lokat terminowych. Niektóre reklamują atrakcyjne oprocentowanie promocyjne, które wygasa po kilku miesiącach, podczas gdy inne wymagają utrzymania minimalnego salda lub nakładają ograniczenia na wypłaty.

Lokata terminowa może zapewniać gwarantowane oprocentowanie przez uzgodniony okres, jednak wcześniejsze wypłacenie środków może wiązać się z karami lub może być zabronione.

Przed przeniesieniem oszczędności warto porównać roczną stopę procentową – czy jest stała, czy zmienna – ewentualne opłaty, warunki wypłaty środków oraz zabezpieczenie na wypadek upadłości banku.

Podatki mają również wpływ na wysokość uzysku. Dochody z odsetek są opodatkowane w różny sposób w poszczególnych krajach, więc podana stopa procentowa może nie odzwierciedlać kwoty, którą oszczędzający faktycznie otrzymuje.

W przypadku większych kwot nawet niewielka różnica w oprocentowaniu może dać znaczną sumę. Przy kwocie 30 000 CHF dodatkowy punkt procentowy rocznego oprocentowania daje 300 CHF więcej przed opodatkowaniem, zakładając, że stopa procentowa obowiązuje przez cały rok.

Jak rozdzielić swoje oszczędności

Dobrym punktem wyjścia jest podział środków finansowych w zależności od tego, kiedy zostaną wydane. Środki potrzebne na opłacenie rachunków i pokrycie codziennych wydatków powinny być łatwo dostępne. Podobną dostępność powinny mieć oszczędności na wypadek sytuacji awaryjnych, natomiast pieniądze przeznaczone na planowane zakupy można przechowywać na rachunkach oferujących wyższe oprocentowanie w zamian za ograniczenia dotyczące wypłat.

Środki przeznaczone na emeryturę lub inny długoterminowy cel można rozpatrywać oddzielnie pod kątem inwestycji, biorąc pod uwagę indywidualną sytuację oraz poziom ryzyka, jaki właściciel jest skłonny podjąć.

Regularne przelewy mogą ułatwić oszczędzanie. Ustalanie, że wkrótce po wypłacie na konto oszczędnościowe lub inwestycyjne trafi określona, przystępna kwota, pozwala uniknąć konieczności podejmowania tej samej decyzji co miesiąc.

Na początku kwota nie musi być duża. Wypracowanie rutyny, którą łatwo jest utrzymać, sprawdzanie opłat i zwiększanie wpłat, gdy pozwalają na to zarobki, może być łatwiejsze niż zobowiązanie się do wpłacania ambitnej kwoty i ciągłe jej wycofywanie.

Oszczędności bankowe i inwestycje służą różnym celom. Środki pieniężne zapewniają ludziom dostęp do pieniędzy wtedy, gdy ich potrzebują; inwestycje dają możliwość osiągnięcia długoterminowych wzrost, choć możliwe są również straty. Plan finansowy musi uwzględniać oba te elementy w proporcjach odzwierciedlających to, w jaki sposób pieniądze zostaną ostatecznie wykorzystane.